Geen klimaatoplossingen zonder competitieve chemische industrie

Essenscia, de federatie van de chemische industrie, heeft vandaag in Straatsburg bij de Belgische leden van het Europees Parlement een pleidooi gehouden voor een duidelijk en rechtszeker Europees klimaatbeleid dat de chemische industrie in de toekomst kansen geeft om in België en de Europese Unie verder te kunnen produceren. Momenteel bespreekt het Europees Parlement het “Climate Change Package” dat de Europese Commissie begin dit jaar heeft voorgesteld. Het Franse EU-voorzitterschap wil dat het Europees Parlement het pakket nog voor het einde van dit jaar goedkeurt.

Met het “Climate Change Package” legt Europa zich de ambitieuze doelstelling om tegen 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 20% te reduceren. De chemische industrie onderschrijft deze doelstelling en levert hieraan een belangrijke bijdrage. “Vandaag doen tal van bedrijven gigantische inspanningen om energiezuiniger te produceren. Zo hebben de Europese chemiebedrijven de afgelopen 10 jaar de uitstoot van broeikas- gassen met 60% verminderd. De chemie heeft ook een sleutelrol in het aanreiken van oplossingen voor de klimaatuitdaging en energiebesparing in alle sectoren van de samenleving, denk maar aan isolatiematerialen in de bouw of het gebruik van lichtere materialen bij de assemblage van auto’s”, zegt Yves Verschueren, gedelegeerd bestuurder van Essenscia.

Toch blijft de chemische industrie met 12% van de totale Europese energievraag een belangrijke verbruiker. De producten van de chemische industrie zijn in grote mate rechtstreeks of via hun derivaten blootgesteld aan internationale concurrentie. Bij de herziening van de richtlijn emissierechtenhandel (Emissions Trading System) vraagt Essenscia dan ook dat de chemiesector in de nieuwe richtlijn wordt erkend als een zogenaamde “exposed sector” en allocatierechten krijgt voor directe en indirecte CO2-emissies op basis van performantie benchmarks voor energieverbruik. Concreet betekent dit dat de industrie aan strenge standaarden moet voldoen op het vlak van energieverbruik om voldoende rechten te krijgen. Yves Verschueren: “Met deze vragen aan de Europese autoriteiten engageert de chemische industrie in Europa zich om steeds energie-efficiënter te werken, maar blijft de internationale competitiviteit van onze bedrijven behouden, zelfs bij een internationaal akkoord dat geen evenwaar- dige doelstellingen oplegt aan niet EU lidstaten waarmee wij in concurrentie treden.”

Door de integratie van energieopwekking en industriële productie hebben veel chemiebedrijven geïnvesteerd in WKK installaties (gezamenlijke opwekking van warmte en elektriciteit). Essenscia dringt er bij het Europees Parlement ook op aan deze installaties te erkennen als instrument voor energiebesparing. Die erkenning kan erin bestaan de WKK installaties op chemische sites te beschouwen als deel van het chemisch productieproces en de rechten dus ook op basis van benchmarks te alloceren. Naar aanleiding van de bespreking van het Climate Package, tonen 17 grote chemie- bedrijven en Cefic (de Europese chemiefederatie) deze week met een tentoonstelling in het parlement in Straatsburg hoe de chemische industrie oplossingen biedt voor klimaatuitdagingen en energiebesparing op het vlak van huisvesting en mobiliteit.

Guido Van Peeterssen.

2007 sterk jaar voor Belgische chemie

De bedrijven uit de chemische industrie en de life sciences hebben een goed jaar achter de rug en blijven van strategisch belang voor de Belgische economie. Dat blijkt uit de jaarcijfers 2007 die Essenscia vandaag bekend maakte. De omzet steeg met 5,5 % naar 54 miljard euro. Het handelsoverschot bereikte een historisch recordpeil van 18 miljard euro. De investeringen piekten tot bijna 2 miljard euro. Chemie en life sciences zijn met 2,32 miljard euro ook de koplopers in uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling. In 2007 stelde de sector 93.700 mensen tewerk. Voor 2008 en 2009 zorgt de vertraging van de wereld- economie voor toenemende bezorgdheid. Ook de hoge loonkosten in België blijven een pijnpunt. Essenscia pleit voor een verdere afbouw van de structurele handicaps die de concurrentiepositie van haar 653 leden onder druk zet.

De omzet van de chemie en life sciences steeg met 5,5 % naar 54 miljard euro. Voor petrochemische producten, producten van de anorganische scheikunde, polymeren en producten in kunststoffen en rubber en voor de producten voor de consument liep de stijging zelfs op tot 10 %. De Belgische chemische en life sciences industrie is zeer exportgericht: meer dan 80 % van haar producten is bestemd voor het buitenland. De uitvoer nam in 2007 fors toe met 9,4 % tot 99,2 miljard euro. Ook de invoer steeg sterk, maar dat kon niet beletten dat het handelsoverschot van de sector een nieuwe recordhoogte bereikte (+18 miljard euro). Sinds 2005 ligt het handelsoverschot van de producten van chemie en life sciences hoger dan het totale Belgische surplus.

De investeringen liepen op tot bijna 2 miljard euro, een stijging met maar liefst 13 %. De inhaalbeweging na de daling tussen 2002 en 2005 zette zich daarmee door, met belangrijke nieuwe projecten, onder meer in de haven van Antwerpen. Ook de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling piekten tot 2,32 miljard euro, een recordbedrag. De laatste 10 jaar namen de O&O uitgaven continu toe, een duidelijk teken van de innovatieve kracht van de sector. Het aandeel van life sciences nam het jongste decennium gestaag toe tot ongeveer 75 % in 2007. De chemie en life sciences zijn samen goed voor 45 % van alle O&O uitgaven.

De tewerkstelling daalde met 1 % naar 93.700 directe arbeidsplaatsen. Dit cijfer is te verklaren door een aantal herstructureringen. Het aandeel van de sector in de totale tewerkstelling van de industrie bleef echter op hetzelfde peil als in 2006 en de farmaceutische industrie kende een positieve groei van het aantal banen. Daarnaast verschafte de sector indirect werk aan 150.000 mensen. De vooruitzichten voor de volgende maanden worden overschaduwd door de nasleep van de internationale kredietcrisis en de hoge energieprijzen. De meeste westerse economieën zullen een geleidelijke groeivertraging kennen, maar de opkomende industrielanden (vooral Azië) zouden nog steeds sterke prestaties laten optekenen.

“De klimaatuitdaging creëert voor de sector heel wat nieuwe opportuniteiten. Producten zoals isolatie, lichte materialen, additieven en nieuwe energiebronnen zijn onmisbaar om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen”, legt Yves Verschueren van Essenscia uit. “Duurzame ontwikkeling is geen modewoord, maar staat voor een gerechtvaardigde eis van de maatschappij om productie en consumptie zodanig te organiseren dat ook de toekomstige generaties de nodige kansen krijgen om zich te ontwikkelen”. Essenscia maakt van duurzame ontwikkeling in haar industrie een topprioriteit voor de volgende jaren. De federatie zal, samen met haar leden, een strategie ontwikkelen in dit domein en concrete acties op het getouw zetten om haar leden waar nodig te sensibiliseren en te begeleiden. “Essenscia neemt haar verantwoordelijkheid op in dit belangrijke debat. We zullen in alle transparantie indicatoren uitwerken én publiceren die de prestaties van de chemische industrie en life sciences op het vlak van duurzame ontwikkeling weergeven” vervolgt Yves Verschueren.

Duurzame ontwikkeling is onlosmakelijk verbonden aan innovatie, onderzoek en ontwikkeling. Innovatie gericht op duurzaam ondernemen en duurzame producten en oplossingen zal in de toekomst steeds belangrijker worden als motor van de economische groei. Het zijn dé domeinen bij uitstek waarin onze bedrijven en medewerkers zich kunnen onderscheiden in een steeds globalere economie. Bijna de helft van alle O&O uitgaven van de Belgische industrie komen uit de chemie en life sciences die zo een cruciale rol speelt in de uitbouw van de duurzame kenniseconomie in ons land.

Guido Van Peeterssen.

Essenscia pleit voor daadwerkelijke concurrentie op energiemarkt.

Essenscia, de federatie van de chemische industrie en van life sciences, ziet in de studie van de CREG over de “windfall profits” een bevestiging van wat de industrie al sinds jaren aanklaagt: het Europese systeem van emissierechtenhandel leidt tot een onterechte verrijking van de elektriciteitssector waar in de eerste plaats de industriële grootverbruikers de dupe van zijn. Door het gratis toekennen van emissierechten aan de elektriciteitssector en het gebrek aan concurrentie tussen elektriciteitsproducenten, kunnen de producenten sinds 2005 in hun prijzen de CO2-kost doorrekenen waarvoor ze nochtans zelf niet hebben moeten betalen. Het emissierechtenhandelssysteem schiet daarom zijn doel voorbij. Niet alleen worden de elektriciteitsproducenten er niet door gestimuleerd om hun CO2-emissies te verlagen, maar bovendien rekenen ze de “kost” wel door in hun prijzen voor de verbruikers. De berekening van de CREG toon aan dat de producenten in België op die manier tussen 2005 en 2007 een extrawinst van meer dan 1,2 miljard euro hebben kunnen boeken.

Mede hierdoor liggen de prijzen voor de Belgische grootverbruikers momenteel bij de hoogste van Europa, wat hun concurrentiepositie sterk ondermijnt en een ernstige hypotheek legt op hun verdere ontwikkelingskansen. Dit bleek recent nog uit een ledenenquête van essenscia: de grootste verbruikers betaalden in 2007 ruim 80% meer voor hun energiefactuur dan in 2002. Essenscia dringt daarom aan op dringende maatregelen om te komen tot competitieve energieprijzen. De concurrentie op de markt moet worden gestimuleerd door bestaande beperkingen op grensoverschrijdende uitwisselingen van stroom weg te werken en de netten voor transport van elektriciteit en gas verder uit te bouwen. de bouw van nieuwe elektriciteitscentrales, vooral door nieuwe spelers, moet worden bevorderd door een coherent energiebeleid te voeren en hinderpalen voor het bekomen van vergunningen weg te werken; dit zal bovendien leiden tot een verbetering van de bevoorradingszekerheid voor ons land en een verminderde afhankelijkheid van invoer van stroom uit het buitenland. Het Europese systeem van emissierechtenhandel moet rekening houden met het gebrek aan concurrentie op de markt en de mogelijkheid voor de elektriciteitsproducenten om hun “kost” door te rekenen; de rechten verkopen per veiling alleen biedt hiervoor geen oplossing. Zolang de elektriciteitsmarkt niet naar behoren functioneert, moeten overgangsmaatregelen worden getroffen om de concurrentiepositie van de industrie te vrijwaren.

Leerlingen lager onderwijs kunnen zelf fabriekje starten

Essenscia Vlaanderen, de Federatie van de Chemische Industrie en van Life Sciences, heeft sinds begin vorig jaar in meer dan 500 Vlaamse basisscholen didactische lespakketten “Mooi en Cool met Chemie” verspreid. Het project wil de kloof tussen onderwijs en arbeidsmarkt verkleinen en de interesse voor ondernemerschap en wetenschap stimuleren bij leerlingen van de derde graad lager onderwijs. Dat is van jongsaf aan nodig, want bedrijven in de chemie hebben het steeds moeilijker om elk jaar de vele honderden nieuwe vacatures in te vullen. Vlaams minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke ondersteunde de verspreiding met 160.000 euro. Hij is enthousiast over het resultaat en trekt nog eens 200.000 euro uit voor een uitbreiding van de actie naar 1.000 scholen.

Het lespakket “Mooi en Cool met Chemie” werd ontwikkeld door BASF Antwerpen. Essenscia Vlaanderen zorgde voor de verspreiding in de Vlaamse basisscholen. Leerkrachten krijgen een uitgewerkte lesmap, een CD rom en allerlei praktische instrumenten waarmee leerlingen een fabriekje kunnen opstarten en bijvoorbeeld zelf haargel, badschuim en bruisballen produceren. Het project past in de eindtermen van het lager onderwijs en is vakoverschrijdend uitgewerkt. Leerlingen komen niet alleen meer te weten over ondernemerschap en chemie, maar worden er ook heel wat sociale, wis- en taalkundige vaardigheden geoefend. Voor leerkrachten die met het pakket willen werken, is nascholing voorzien.

“Mooi en Cool met Chemie” maakt ook deel uit van de sectorconvenant voor de chemie in Vlaanderen. Tegelijk is het project een concrete invulling van de Rondetafel Chemie die toenmalig Vlaams minister van Economie, Wetenschap en Innovatie Fientje Moerman in 2006 opstartte. Eén van de 12 actiepunten van de Rondetafel heeft namelijk tot doel de kloof tussen onderwijs en arbeidsmarkt te verkleinen. Essenscia bezocht samen met minister Vandenbroucke en Wouter De Geest, de CEO van BASF Antwerpen, de Onze Lieve Vrouw Basisschool in Scherpenheuvel, één van de pilootscholen, waar de leerlingen van het zesde leerjaar het pakket “Mooi en Cool met Chemie” hebben uitgetest. Met succes en tot groot enthousiasme van de leerlingen, zo bleek.

Guido Van Peeterssen.